Wprowadzenie do Sass, czyli jak ułatwić sobie życie z CSS

Trochę to trwało, ale wygląda na to, że powoli zaczynam nabierać tempa z rozwojem projektu. Odrobina wolnego czasu pozwoliła mi na ogarnięcie technologii z których będę korzystał (a gdy chcemy korzystać z nowości, czasem może zająć to dosyć długo). Ostatnio projektowałem wygląd aplikacji za pomocą mockup’ów. Nastała więc pora tchnąc trochę życia w projekt i napisać trochę kodu. Przyznam, że słaby ze mnie designer, więc nie będzie to takie proste. Jeżeli mowa o wyglądzie aplikacji webowej, raczej na pewno pojawi się temat CSS’ów. Nie jest to moja najmocniejsza strona, więc postanowiłem sobie trochę ułatwić ten temat. W tym celu sięgnąłem po Sass.

Logo Sass

Co to jest Sass?

Sass, czyli Syntactically Awesome Style Sheets, to preprocesor języka CSS. Dodaje do niego funkcje, które nie są dostępne w podstawowej wersji CSS. Kod Sass jest kompilowany do zwykłego CSSa. W wyniku tej operacji otrzymujemy więc plik zawierający czysty CSS. Można zadać sobie pytanie: po co go używać, skoro ostatecznie uzyskujemy to samo? Jest takie powiedzenie, mówiące że Nie chodzi o cel, tylko o podróż. No i właśnie, korzystając z Sass podróż ta nie jest tak męcząca… Osobiście z CSS nie miałem aż tak dużo do czynienia. Praca ta polegała głównie na drobnych poprawkach, układaniu elementów etc. Motywy były już zwykle gotowe lub korzystałem z gotowych szablonów. Gdy dużo pracy poświęcamy upiększaniu naszej aplikacji za pomocą CSS, możemy jednak natrafić na wiele drobnych lub bardziej poważnych niedogodności.

Problemy z CSS

Pomine tutaj problemy, których użycie Sassa nie rozwiąże. Każdy, kto pracował z tą technologią miał czasem wrażenie, że żyje sobie własnym życiem. W moim przypadku wynika to zwykle z niewiedzy, ale nie zawsze.
Animowany obrazek satyryczny pokazujące typowe problemy z językiem CSS. Scena z kreskówki Family Guy.
A wracając do problemów, które Sass jest w stanie pomóc rozwiązać, to są to między innymi:

  • Problem z kolorem motywów, gdy w naszych plikach CSS trzeba zmienić jakiś kolor, albo po prostu w wielu miejscach użyć tej samej barwy. Musimy kopiować lub pamiętać o jaki kolor chodzi
  • Duplikacje kodu, gdy wiele elementów będzie miało ten sam styl i musimy powielać go wielokrotnie
  • Nie mamy możliwości zagnieżdżaniastylów, co może powodować problem gdy musimy zmieniać nazwę jakiejś klasy lub identyfikatora. Dodatkowo wpływa to także na przejrzystość kodu
  • Brak możliwości wykonywania obliczeń w naszych stylach, czasem chcemy żeby niektóre wartości były od siebie zależne. Musimy robić to ręcznie, czasem w wielu miejscach
  • Import stylów, który jest obecny, ale powoduje wykonanie kolejnego zapytania do serwera po importowany styl

Sass na ratunek

Tutaj z pomocą przychodzi nam Sass. Daje on gotowe rozwiązania na powyższe problemy. Opowiem o nich w skrócie poniżej. Jak wcześniej wspomniałem, Sass to preprocesor języka CSS, przeglądarki nie wiedzą co z nim zrobić. Najpierw trzeba go przekompilować. Nie będę tego tutaj dokładnie opisywał, ponieważ to jak to zrobimy zależy od technologi w jakiej będziemy pracowali. Na początek polecam poćwiczyć online np. na CodePen. Wystarczy, że wybierzemy jako preprocesor SCSS i możemy zaczynać. Tutaj kolejna uwaga: do wyboru mamy dwie składnie Sassa: klasyczną (Sass), oraz nową (SCSS). W poniższych przykładach używam składni SCSS.

Zmienne

Problemy związanie między innymi z kolorami rozwiązuje dodanie zmiennych:

Dzięki nim jeżeli w wielu miejscach wykorzystujemy te same wartości, w przypadku zmiany możemy je łatwo podmienić. Na zmiennych można wykonywać także operacje. Tutaj dla przykładu nagłówek będzie większy od bazowego tekstu o 10px.

Zagnieżdżanie reguł

Zagnieżdżanie pozwala nam na usunięcie kodu który byłby powielany, oraz dodaje mu przejrzystości.

Dzięki temu zabiegowi na pierwszy rzut oka widać, które elementy są ze sobą powiązane. Dodatkowo elementy font zostały pogrupowane razem, co też wpływa na ich czytelność.

Import

Dyrektywa @import pozwana na modularyzację naszego kodu. Dzięki temu możemy dodać do projektu plik .scss, który zawierać będzie tylko deklarację zmiennych z kolorami. W ten sposób łatwo dodawać różne motywy do naszej aplikacji. Poniżej przykładowy plik z deklaracją zmiennych przechowujących kolory.

Następnie wykorzystujemy import pliku ze zmiennymi.

Dzięki temu że importujemy plik .scss, jako efekt tej operacji otrzymamy jeden plik zawierający całą zawartość obu tych plików. Jeżeli importowalibyśmy plik .css, podczas importu musielibyśmy pobrać plik z serwera, przez co musielibyśmy wysłać kolejne żądanie na serwer.

Dziedziczenie reguł

Kolejna dyrektywa którą chcę przedstawić to @extend. Dzięki niej możemy łatwiej definiować elementy posiadające te same style, różniące się tylko kilkoma szczegółami.

Jako element wyjściowy tej operacji otrzymamy następujący kod CSS:

Jedyne zmiana to dodanie do deklaracji bazowej klasy naszej rozszerzonej implementacji, a na końcu dodanie pozostałej części. Zmiana niewielka, ale taki zapis łatwo pokazuje, że elementy te są ze sobą powiązane w logiczny sposób (pełnią podobną rolę). W przypadku gdy będziemy implementować wiele podobnych elementów, taki zapis jest moim zdaniem o wiele bardziej czytelny.

Powtarzalne reguły

Bardzo potężne narzędzie do jakiego daje nam dostęp Sass to dyrektywa @mixin. Dzięki niej nie będziemy musieli powielać wielokrotnie tego samego kody dla różnych, niepowiązanych ze sobą elementów, które mają jednak wspólne cechy. Przykładowo możliwość dodania zaokrąglonych krawędzi. Można to zaimplementować w następujący sposób:

Taki kod sprawia, że możemy wykorzystać tą samą funkcję (funkcja nie do końca można to nazwać, ale pokazuje o co tutaj chodzi) do zaokrąglania krawędzi. Dodatkowo posiada ona parametr, który może mieć wartość domyślną, dzięki czemu wiele elementów które w różny sposób chcemy zaokrąglić może z niej skorzystać.

Funkcje

Kolejna dyrektywa w arsenale Sass to @function. Dzięki niej możemy wydzielić fragment logiki, który będziemy mogli wielokrotnie użyć.

Dzięki temu oszczędzimy czas na operacje, które będziemy wykonywać wielokrotnie.

Podsumowanie

Nie przedstawiłem wszystkich zalet, jakie niesie ze sobą używanie Sass w naszym projekcie. Jeżeli chcecie dowiedzieć się więcej na ten temat, zapraszam do przejrzenia dokumentacji. Wydaje mi się że warto spróbować, jeżeli ktoś nie miał jeszcze styczności z tego typu technologiami. Na rynku jest oczywiście wiele innych rozwiązań, które pełnią podobną fukncję: LESS, Stylus, PostCSS. Niezależnie od naszego wyboru, wydaje mi się, że zawsze będzie to krok na przód.

  • Naczynsky

    Mam nadzieję, że nie obrazisz się za sugestię.
    Sass piszemy małymi, tj. w logotypie kompilatora

    • Dziękuję za zwrócenie uwagi, na pewno nie obrażę się za zwrócenie uwagi na błąd. Przynajmniej byłem konsekwentny i wszędzie było tak samo 🙂

      • Naczynsky

        Wiele osób popełnia ten błąd, mimo że w logotypie jest jak należy.
        Być może dlatego, że mamy SAS i Sass.
        Swoją drogą, to warto rozbudować ten temat 😉